Kurşun kalemlerin içindeki madde aslında kurşun değil, grafit ve kil karışımıdır. 16. yüzyılda Avrupa'da grafit yeni keşfedildiğinde, insanlar onu kurşun sanmış ve bu yüzden kalemlere "kurşun kalem" demişlerdir. Grafit, kalemin koyu siyah iz bırakmasını sağlar; kil ise kalemin sertliğini belirler. Kil oranı arttıkça kalem daha sert olur. Grafit, ilk kez İngiltere'nin Cumbria bölgesinde bulunmuştur ve oldukça saf olması gerekir. 19. yüzyıla kadar kalemler el yapımıydı ve grafit çubuklar sedir ağacından yapılan gövdeye yerleştirilirdi. Günümüzde ise farklı sertlik derecelerine sahip 20'den fazla kurşun kalem türü vardır. 2017'de Hindistan'da yapılan dünyanın en uzun kalemi neredeyse 460 metreye ulaşmıştır!